Böyle Kitaba Bu Yakışır: Saatleri Ayarlama Enstitüsü

“Saatin kendisi mekan, yürüyüşü zaman, ayarı insandır. Bu da gösterir ki, zaman ve mekan, insanla mevcuttur”

Türk Edebiyatının en iyileri üzerine yapılan listelerde başı çeken eserlerden biri olan Ahmet Hamdi Tanpınar’ın “Saatleri Ayarlama Enstitüsü” adlı romanının sahneleneceğini duyduğumda mutluluk ve tedirginlik karması bir duygu yaşadığımı hatırlıyorum. Bu gibi durumlarda kitabın önceden okunmuş olması bir handikap olarak görünür. Hak da veriyorum çünkü beklenti şekillenmiş oluyor. Ancak, sahneye uyarlanışta bir kıyım yaşanmadığı sürece, seyircinin, okuduğu kitaptan aldığı keyif ile izlediği oyundan alabileceği keyfi birbiriyle kıyaslama hatasına düşmemesi gerekiyor. 

Yaklaşık 400 sayfalık, çok okunan, buna mukabil bilinen, sevilen bir romanı oyunlaştırmak, üstelik bunu iki saatlik süre zarfında, sahne üzerinde tek bir oyuncu ile kurgulamak cesaret işi. Uyarlayan ve yöneten Serdar Biliş, ustalıklı oyunculuğu ile bu zorlu oyunun üstesinden gelen Serkan Keskin ve yapımda emeği olan herkesi peşinen kutlamak isterim.

Roman, Osmanlı’nın son dönemlerinden Cumhuriyet’e geçişte Batı’ya ayak uydurma sancıları yaşayan, geleneksel ve modern arasında bocalayan insanı, yeni oluşan toplumsal yapıda kendine yer edinmeye çalışan Hayri İrdal karakterinin yaşadıkları üzerinden, ironik dille anlatan bir eser. 

Saatleri Ayarlama Enstitusu Dergah Tekperde.com
Saatleri Ayarlama Enstitüsü, Dergah Yayınevine Ait Kapak Görseli

Romanın baş karakteri, aynı zamanda anlatıcısı olan Hayri İrdal kadar önemli diğer karakterler, geleneği temsil eden yanıyla saat ustası Nuri Efendi ve tanıştıktan sonra Hayri İrdal’ın “ayarlarını bozan“, modern zamanın çıkarcı, materyalist yanını temsil eden Halit Ayarcı.

Romanın dört bölümüne sadık kalınmış: 

  1. Hayri İrdal’ın çocukluk dönemi, aile ve çevresini anlatan “Büyük Ümitler” 
  2. Kendisinin askerlik, evlilik süreci, içine dahil edildiği dava, yaşadığı bazı sıkıntıları anlatan “Küçük Hakikatler
  3. İşsizlik ve buna bağlı yoksulluk içindeyken Saatleri Ayarlama Enstitüsü’nün kurucusu Halit Ayarcı ile karşılaşması ve hayatının nasıl değiştiğini anlatan  “Sabaha Doğru” 
  4. Enstitünün kapanma sürecini anlatan “Her Mevsimin Bir Sonu Vardır

Diyebilirsiniz ki bunca anlatı, karakter, aynı karakterin farklı dönemleri nasıl tek bir kişi ile oynanıyor? Hem sahne üzerinde, hem de sahnedeki ayna görünümlü alana yansıtılan video filmlerde Serkan Keskin farklı karakterlere bürünüyor. Örnek vermek gerekirse; videoda Hayri İrdal-Doktor Ramiz sahnesini izlerken, yumuşak bir geçişle, videodaki doktorun sahnede belirdiğini ve videodaki Hayri ile konuşmaya, oynamaya devam ettiğini düşünün. Evet hepsi Serkan Keskin tarafından oynanıyor ve biz, tiyatro ile  sinemanın muazzam bir şekilde hemhal oluşunu izliyoruz.

İzlemeden önce, biraz ağır bulunan kitap dili oyuna nasıl yansıtılır diye düşünmüştüm. En ufak bir çiğlik, rahatsızlık unsuru yaşatmayacak denli bir sadeleştirme yapılmış, kutlarım. Kendilerini, bazı örneklerde gördüğümüz gibi, salt alkış koparmak adına güncel olayları oyuna eklemlemedikleri için de kutlarım. Böylelikle eserin ruhunu da korumuşlar. İki saat aralıksız oturmaktan yorulan seyirci olabilir ancak o noktada rica ediyorum, o süre zarfında kusursuz bir performansla rolden role giren, bunu yaparken en ufak bir tekleme yaşamayan sahnedeki o adamı düşünün.

Ben oyunu AKM opera sahnesinde izledim. Buranın seyirci kapasitesi 2000 kişi üzeri. Ufak ölçekli salonlarda bile artık pek denk gelemediğim türde bir konsantrasyonla oyun izleyen seyirciye teşekkür etmek isterim. Öte yandan bir oyun finalinde 2000 küsur kişinin sizi, işinizi ayakta coşkuyla alkışlaması, seyirci olan benim bile gözümü mutluluktan yaşartan bir durum. Hak ettikleri bu alkışlar bol olsun.

Oyunun Künyesi
Yazan: Ahmet Hamdi Tanpınar
Yöneten ve Uyarlayan: Serdar Biliş
Sahne ve Kostüm Tasarımı: Gamze Kuş
Görüntü Yönetmeni : Ahmet Sesigürgil
Müzik: Tuluğ Tırpan
Multimedya Tasarım ve Prodüksiyon: Illusionist
Işık Tasarımı: Cem Yılmazer
Ses Tasarım: İzel Baybars,Ogün Kayıkçı,Başar Yurtcu
Yardımcı Yönetmen: Serin Öztoprak, Ekremcan Arslandağ
Metin Düzenleme: Ülkü Oktay
Oyun Asistanları: Ahmet Kahvecioğlu,Oğuzhan Altıntaş, Mert Yılmaz Yıldırım, Onur Erdemir, Berke Şener
Sanatçı Asistanı: Sibel Altan
Dekor ve Kostüm Sorumlusu: Onur Uğurlu
Kostüm Şefi: Özlem Turgut
Sahne Amiri: Emir Yalkı
Dekor Üretim: Metin Gümüşoğlu (Kibele Dekor)
Dekor Teknik: Zeki Küçük
Yapım: Saatler Kolektif
Ahmet Sesigürgil, Cem Yılmazer, Gamze Kuş, Illusionist, Orion, Pürtelaş, Serkan Keskin, Tuluğ Tırpan, Türkan Özilhan Tacir, 484 Urban Garden
Uygulayıcı Yapımcı: Gülgün Dedeçam
Yardımcı Yönetmen : Efe Can Yıldız
Makyaj Tasarımı: Reyhan Okumuş
Peruk Tasarımı: Oya Ballıkaya
Hareket Düzeni: Büşra Firidin
Focus Puller : Armağan Gündüz, Yasin Bayşeker
Kamera Asistanı : Emre Baş
Kamera Stajyer: Eylül Akkaya
Işık Şefi : Hakkı Yazıcı, Kadir Yazıcı, Süleyman Öztürk, Best Boy : Hakan Altunkök
Işık Asistanı : Ahmet Gökdeniz, Selçin Çelebi
Set Amiri: Hasan Kesici
Ses Teknisyeni: Tuna Güler
Boom Operatörü: Oğulcan Geçit
DIT: Yusuf Arık, Hakan Erten
Video Assist: Burak Yalçın, Oktotech
Prodüksiyon Asistanı: Berke Şenel
Kurgu Operatörü: Ulaş Mert Şimşek
Multimedia Yönetmeni: Eray Taşpınar
Proje Koordinatörü: Doga Kurtuluş
Lead Compositing: Furkan Alabaş
Realtime VFX: Çiğdem Güler
Görsel Tasarım: Emrecan Akyolcu
Proje Asistanı: Melike Tarakçı
Compositing: Abdullah Kaan Giyik, Ömer Bulut
Stüdyo: Orion Işık ve Kamera
Teknik Supervizor: Ozan Özgür Arıcan
Yaratıcı Ajans: TBWA / İstanbul, Özge Güven, İlkay Gürpınar
Grafik Tasarım: Özge Güven
Animasyon: Mahmut Kalyoncu
Fotoğraf Prodüksiyonu: Fotosanayii
Fotoğraf: Burcum Baygut
İletişim Danışmanlığı: İletişim Deposu
Sosyal Medya İletişim: Emirhan Savaş
Destekçiler: BetaLand Audiovisual, Semaver Kumpanya, Fotosanayii, Mattestudio, Yasemin Özbudun
Topluluk:
Süre: Tek Perde / 105 dak
Seanslar
Afiş
Temsilertesi
Temsilertesi
Sanat ve sanatçının dostu, tiyatrosever

benzerler

Yorumlar

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

Okunası yazılar

E-Posta Bülteni Kaydı

Size sitemiz ve tiyatrolar ile ilgili haberler göndermek istiyoruz