Çağrılmadan Gelen – İstanbul Devlet Tiyatrosu

Belçikalı oyun yazarı, şair ve simgeci tiyatronun başlıca temsilcilerinden Maurice Maeterlinck, Çağrılmadan Gelen oyununu 1891 yılında yazmış; oyun ilk defa, Mayıs 1891’de Paul Fort’un Théâtre d’Art sahnesinde Paul Verlaine ve Paul Gauguin yararına düzenlenen şiir okumaları ve kısa oyunlardan oluşan bir programın parçası olarak sahnelenmiş. Maeterlinck anılarında, eğer program daha uzun sürseydi, oyununun sahnelenmeyeceğini neyse ki zamanlamanın uygun olması nedeniyle oyununun sahnelendiğini yazar. Ve sonuçta oyun övgü dolu eleştiriler alır. Hem eleştirmenler hem de izleyiciler için aynı derecede çarpıcı olan, yeni oyunculuk yetenekleri tarafından şekillendirilen, kutsal, ilahilerle dolu dize okumalarıyla eşleştirilen, sembolist oyunculuk stilini içeren roman sahnelemesiydi.

Yazarın Körler oyununu hem farklı Güzel Sanatlar Fakülteleri öğrencilerinden hem de sevgili Fulya Peker’in muhteşem rejisi ile deneysel performans olarak şimdi kapanmış olan Culter Sahne’de seyretmiştim. Ariane’la Mavi Sakal ise sevgili Laçin Ceylan yönetmenliğinde BiTiyatro da eğitim alan kursiyerler tarafından sanırım beş sene önce sahnelenmişti.

Maurice Maeterlinck’in insanın bilinmeyen güç karşısındaki tragedyasını ilk defa işlemeye başladığı Çağrılmadan Gelen oyunu daha önce Devlet Tiyatrosu tarafından 1962-1963 sezonunda sahnelenmiş ve oyunu yöneten Asuman Korad aynı zamanda büyükbaba rolünü de canlandırmış.

Maurice Maeterlinck Yazar Tekperde.com
Yazar: Bernard Maeterlinck.Edebiyatta sembolizm akımının önde gelen temsilcileri arasında yer alır.

62 sene sonra oyun İstanbul Devlet Tiyatrosu tarafından sahneye taşınıyor ve Memet Fuat’in Türkçeye çevirdiği oyunu Lale Ertiş Gençtürk yönetiyor. Sevgili Lale Gençtürk daha önce Arap Gecesi oyununun yönetmenliğini yapmış ancak Ronald Schimmelpfennigin muhteşem metninin okuma tiyatrosu olarak seyirciye sunulması fikrini sevmediğim için oyunu dinleyip unutmuştum.

Numarasız bilet satışı, ön sıranın devamlı protokol olarak rezervasyonu, maalesef amfi oturma sistemi olmadığı için (ikinci ve daha arka sıralardan oyunlar rahat seyredilmiyor) ve de sahnenin üçüncü katta olması (tamam tarihi bina, asansör yapılması mümkün değil) nedeniyle İstanbul’da gitmeyeceğim üç sahne arasında yer alan Garibaldi Sahnesi’ne maalesef oyun başka sahnede oynanmadığı için nihayet gittim.

Maeterlinck’in yapıtlarında baskın bir öge olan körlük bu oyunda da var, önemli olan fiziksel görünüm değil insanın ruhudur. Görülen/görülmeyen ve duyulan/duyulmayan gerçekliğin iletişimdeki farklı etkileri nedeniyle her kavram için yeniden düşünülmelidir.

Çağrılmayan Gelen oyunu, kapıları bahçeye açılan uzaklarda bir evde geçer. Akşam olmaktadır; baba, amca, büyük abla, ve ikiz kızlardan oluşan aile, seksen yaşında neredeyse kör dedeleriyle birlikte bir masanın etrafında toplanır. Bir rahibe olan babanın kız kardeşi beklenmektedir. Yandaki odada anne zor bir doğumun ardından hasta yatmaktadır, aile havadan sudan konuşmalarla bekleyiş endişelerini ve korkularını savuşturmaya çalışır Kör bir karakter etrafında dönen oyunda aslında herkes kendi dünyasına açmıştır gözlerini.

Bana göre yönetmenin ayakta alkışladığım buluşu: nesnelerin dış kabuklarının arkasına sızarak insanların ve nesnelerin derinliklerinde saklı varlığın çeşitli görünümlerine ulaşma çabası olarak tarif edilen simgecilik anlayışına uygun olarak yukarda saydığım aile bireylerinin beden kuklası le oynamaları, yüz maskeleri ile oynanan oyunlar seyrettim ancak oyun metnindeki endişelerin, korkuların, kızgınlıkların, sevinçlerin, üzüntülerin kelimelerle ifade edilmesi ancak tüm oyun boyunca aynı mimik çizgileri ile oyunun sergilenmesi çok etkileyici idi.

Bir sahnede kör büyükbaba benden bir metre uzakta tam karşımda konuşuyorken daha doğrusu beden kuklasını taşıyan iki oyuncu konuşurken gözlerimi ayıramadım, sanki o yüz maske değildi ve kollar oyuncu kollarına tarafından hareket etmiyordu. Arkada masa başında oturan ikiz kızların kıkırdamaları fısıldaşmalarını duyuyor ancak kuklaların maskelerinin hep aynı ifade taşıması nedeni ile acaba duyduğum sesler onlardan mı geldi diye düşünüyordum. Dekor ve Kostüm Tasarımı için Nur Sinem Mete, Işık Tasarımı için sevgili Önder Ay, Koreografi için sevgili Tuğçe Tuna, Müzik için İlhan Kavaklıpınar ve Kukla Tasarımı için Burcu Tansı Kavaklıpınar’ tebrik ederim.

Sahnede kukla ile rol alan yedi oyuncu, Hakan Sivlim, Abdulhamit Mutlu, Vehbi Akıntürk, Erdem Bilgi, Tuğçe Pelin Şartekin, Begüm Mısırlı, Özlem Karataş ve Tuğçe Gürler’i o kuklalara can verdikleri ve kuklalar ile olan senkronizasyonu sağladıkları için ve kuklasız oynayan rolündeki Seda Gün ve Kırkından Sonra oyunundan sonra kayıplara karışan Onur Hanpa’yı kutluyorum. Onur (Hanpa) saatin akrep ve yelkovanını her hareket ettirdiğinde kafamda acaba durduramaz mıyız? zamanı diye düşündüm.

Eksik değil ama oyun son sahnesinde perdenin arkasında anne karyolasındaki bebeği öperken metindeki ağlama sesi daha etkili olmaz mıydı? diye kafamdan geçti.

Tünele yürüyüp sonra Kadıköy’e dönerken vapurda tanıdıklarım arasında POKER FACE diyebileceğim hissettiklerini yüzlerine yansıtmayanlar tanıdıklarım olup olmadığını düşündüm.

Önerim bu oyunu matinede değil, suarede seyretmeniz.

Çok Yaşa Tiyatro

Oyunun Künyesi
Yazan: Maurice Maeterlinck
Çeviren: Memet Fuat
Yöneten: Lale Ertiş Gençtürk
OYUNCULAR:
Büyükbaba: Hakan Sivlim, Abdulhamit Mutlu
Baba (Paul): Vehbi Akıntürk
Amca (Oliver): Erdem Bilgi
Ursula: Burcu Tansı Kavaklıpınar, Tuğçe Pelin Şartekin
Gertrude: Begüm Mısırlı
Geneviève: Özlem Karataş
Hizmetçi: Tuğçe Gürler
Anne: Seda Gün
Ölüm: Onur Hanpa
Müzisyenler:
Piyano: İlhan Kavaklıpınar
Çello: Sevim Nur Karcı

Dekor & Kostüm & Kukla Kostüm Tasarımı: Nur Sinem Mete
Işık Tasarımı: Önder Ay
Koreografi: Tuğçe Tuna
Müzik: İlhan Kavaklıpınar
Kukla Tasarımı: Burcu Tansı Kavaklıpınar
Yönetmen Yardımcıları: Vehbi Akıntürk, Abdulhamit Mutlu, Tuğçe Pelin Şartekin
Asistanlar: Özlem Karataş, Onur Hanpa

Sahne Amiri: Neslihan Eman, Emre Kaynak
Kondüvit: Zeynep Reha Bayçöl
Işık Kumanda: Kemal Edis
Dekor Sorumlusu: Emre Kaynak
Aksesuar Sorumlusu: Serkan Dürser
Kadın Terzi: Zeliha Özduran
Erkek Terzi: Ramazan Çakır
Perukacı: Hayati Turan 
Topluluk: İstanbul Devlet Tiyatroları
Süre: Tek Perde
Seanslar
Afiş
Baysan Pamay
Baysan Pamay
tiyatroyu sever, tiyatro emekçilerini çok sever

benzerler

Yorumlar

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

Çolpan İlhan

İstanbul Belediye Konservatuvarı'nda tiyatro bölümünü ve Devlet Güzel Sanatlar Akademisi resim bölümünden mezun oldu. Akademideki arkadaşları ile birlikte 'Akademi Tiyatrosu' adıyla bir tiyatro grubu kurdu ve oyunlar hazırladı. Şair Attilâ İlhan'ın kızkardeşi, sinema sanatçısı Sadri Alışık'ın eşi ve oyuncu Kerem Alışık'ın annesidir. 2014'te geçirdiği kalp krizi sonucu vefat etti.

Okunası yazılar

E-Posta Bülteni Kaydı

Size sitemiz ve tiyatrolar ile ilgili haberler göndermek istiyoruz