Ankara Devlet Tiyatrosu’nun Nazlı Eray’ın kitabından A. Sabri Özmener rejisiyle sahneye taşıdığı oyun, tiyatro sezonunun sonuna yaklaştığımız şu günlerde prömiyer yaparak perdelerini açtı. Oyun kabaca, yazar karakterinin, Marilyn Monroe’nun ölümünün ardındaki sır perdesini aralama sürecinde pavyon şarkıcısı Meryem ile hayatının kesişmesini konu alıyor. Marilyn’in hayatındaki ‘’son gecesi’’ ile Meryem’in hayatının paralel bir noktada denkleştiğini gördüğümüz bir oyun eksenini takip ediyoruz. İki perde ve yaklaşık olarak iki saat süren oyunun uyarlamasını Cenk Türkkanı, rengarenk kostümlerin tasarımını Berna Yavuz ve şahane dekorlarını M. Mustafa Mahdum üstleniyor.
Kurgulanmaya çalışılan dünya, metin düzleminde iyi düşünülmüş bir fikir olarak kendini var etmeye çabalasa da sahne düzlemine yeteri kadar yansıtılamadığını söyleyebilirim. Oyun, öncelikle bize bir meta tiyatro katmanı sunuyor. Ana karakterimiz, orijinal kitabın yazarı olarak karşımıza çıkıyor. Biz onun bir yandan kitabı yazma sürecini izlerken bir yandan da ‘’büyülü gerçeklik’’ sayesinde ölümünün 47 yıldır çözülemediği Marilyn Monroe’nun ‘’şu anda’’ geçen bir televizyon programına katılımından yararlanarak, hem bu ölümün aydınlatılmasını hem de kitabın yazım aşamasının bitme sürecine yaklaşmasını izliyoruz.
Oyun hareketli bir biçimde, televizyon programı açılışı şeklinde başlıyor. Biz seyirciler ise, bu programı stüdyodan izleyen seyirci konumunda buluyoruz kendimizi. Sahnenin sol kenarına konumlandırılmış stüdyo amiri ‘’alkış’’ yazılı pankartını seyircilere doğru tutarak bizi oyunun içine çekmeyi başarıyor. Bu programın beklenen konuğu ise ölümü 47 yıldır çözülemeyen Marilyn Monroe. Buraya kadar her şey güzel ilerliyor. Ana karakterimiz olan yazar, televizyonundan bu programı izlerken sunucu, konuk ve hatta stüdyo amiriyle karşılıklı etkileşime girebiliyor. Fakat bir yandan bize söylenen ‘’alkış’’ yönlendirmesi içinde yazarın bu program etkileşimini izledikçe, kafamızda şöyle bir soru beliriyor: Yazar, büyülü gerçek kavramını karşılayan bir televizyon programı mı izliyor yoksa o televizyon programını da hali hazırda zaten yazıyor mu?

İlk düşündüğümüzde ikinci seçenek daha makul gibi görünse de oyunun ilerleyen süreçlerinde yazar, açıkladığı büyülü gerçeklik kavramıyla sahne üzerinde kurulmaya çalışılan meta tiyatro katmanına ters düştüğü hissini yaratıyor. Bu noktada, biz seyircilerin konumu da kafa karıştıracak şekle bürünmeye başlıyor. Biz stüdyoda bulunan seyirci topluluğu muyuz yoksa yazarın programı televizyondan izlediğine şahit olan seyirciler tarafında mıyız? Yine ikinci seçenek bize daha mantıklı görünüyor. Yani teknik olarak oyunun ana karakteri olan yazarın çizgisini takip etmemiz gerekir. Çünkü buna bağlı olarak ilerleyen süreçte yazarın hayatı şarkıcı Meryem ile kesişecek. Bizim de bu duruma, stüdyodaki seyirciler olarak tanık olmamız imkansız. Aslında bütün bu kafa karışıklığını yaratan tek detay, stüdyo amirinin ‘’alkış’’ pankartını biz seyircilere doğru tutması ve bizden etkileşim alıyor olması.
Gündelik hayatımızda bir programı televizyondan izlemek, sunucunun kameraya bakarak konuşması gibi eylemler zaten meta bir katman kurar. Bizi televizyonun içine alarak ordaymışız hissi yaratır, bizimle konuşur. Bunun ışığında oyun içinde, bir de kendimizi stüdyodaki seyirciler olarak bulduğumuzda, kurgunun anlaşılmasını zorlaştırmanın ötesinde katmanları fazlasıyla zorlamak gibi geliyor bana. Programdaki sunucu zaten seyircilere konuşacağından, biz de yazarla birlikle bu programı takip edebilirdik. Bize stüdyodaymışız hissi yaratılmasaydı da meta katmanından hiçbir şey kaybetmezdi oyun.
Bunlar haricinde, yazarın rüyalarını satan adamla buluşup konuşması, her gece izlediği bir televizyon programından başka karakterlere bahsetmesi gibi detaylar, yazarın bu ‘’büyülü gerçeklik’’ eksininde oluşan programları izleyerek kitabını bitirmeye çalıştığı hakkında ipuçları veriyor. Öte yandan bu programları Meryem’in de izlediğini öğreniyoruz. Öyleyse bu programlar, yazarın kitabında yazdığı bir kurgudan ibaret değil çıkarımını yapıyoruz. Fakat bu durumda yazar nasıl bu programlardaki kişilerle etkileşime girebiliyor? Bu yönden, yani konumlar açısından oyun kafa karışıklığı oluşturmaya oldukça müsait bir çizgide ilerliyor. Hem meta tiyatro kavramıyla hem de büyülü gerçeklik kavramıyla karşı karşıya kalıyoruz. Bu durum tek bir çizgiyi takip ettiğimiz net bir katmanda işlenseydi, oyun daha rahat bir seyir zevkine oturabilirdi.
Oyunun kostümleri ve dekoru, oldukça renkli, seyirciyi olayın içine çeken tasarımlara sahipti. Oyunculukların hepsi başarılıydı ama parantez açmam gerekirse Pelin Dikmenoğulu ve Selma Bayraktargil’in canlandırdığı karakterler en ilgimi çekenlerdi. Danslar, küçük şovlar ve müzikler gayet güzel ve müthiş bir görsel şölen yaratıyordu. Genel olarak eğlenceli bir oyundu fakat kullanılan espriler biraz bayağıydı. ‘’Bu dünya erkeklerin dünyası ve böyle olmamalı’’ gibi bir fikir ortaya atarak ister en yüksek statüye, ister en düşük statüye sahip ol, bir kadınsan erkekler yüzünden aynı sona varacaksın gibi bir çıkarımı göstermek yerine, buna bir çözüm de aranabilirdi. Oyun büyülü gerçeklik katmanında fazlasıyla dolaştığı için verilmek istenen mesajın başka boyuta taşınmasını beklemiştim. Elbette ki bu bir tercih meselesi.
Uyarlamak için zor fakat güzel bir tercih ve bence hala geliştirilebilir durumda. Bütün ekibin emeğine sağlık, yeni sezonda izlemeyi tercih edeceğiniz bir oyun olmaya aday.






Oyunun Künyesi
Yazar: Nazlı Eray
Oyunlaştıran: Cenk Türkkanı
Yönetmen: A. Sabri Özmener
Dramaturg: Füsun Ataman
Müzik: Deprem Gürdal
Kostüm Tasarımı: Berna Yavuz
Hareket Tasarımı: Meltem Yorulmaz
Dekor Tasarımı: M. Mustafa Mahdum
Işık Tasarımı: Osman Uzgören
Oynayanlar: Elvan Eker, Pelin Dikmenoğulu, Selma Bayraktargil, Savaş Tamer, Pelin Şahin Değirmenci, Pınar Sesveren, Abdullah İndir, Sedat Keçeci, Burçak Kaya, Çağrı İlikoğlu, Atakan Ertan, Faruk Emre Özünlü, Seca Naz Karabulut, Nazlı Ersoy, Yasir Demir, Ata Gülmez.
Topluluk: Ankara Devlet Tiyatrosu
Tür: Fantastik
Seanslar
Afiş

